Crowdlending - model crowdfunding-a baziran na pozajmicama

8.2.2019

Kako mu i samo ime kaže, ovo je model crowdfundinga koji podrazumeva kreditiranje, odnosno pozajmice od strane investitora i predstavlja još jednu finansijsku inovaciju koja povezuje kreditore i dužnike.

Ovaj fenomen nam je poznatiji i pod nazivom peer-to-peer (P2P) kreditiranje. Prva registrovana platforma, kod američke Komisije za hartije od vrednosti, koja se bavi ovom vrstom kreditiranja je Lending Club. Klijenti su mala i srednja preduzeća ili pojedinci koji su zainteresovani da uzmu zajam. Kako bi konkurisali za dobijanje zajma, klijenti se prijavljuju preko aplikacije koja se nalazi na sajtu platforme. Prijavu potom pregleda stručni tim Lending Club-a koji u isto vreme i procenjuje kreditnu sposobnost klijenta i dodeljuje mu kamatnu stopu. Proces prijave se nastavlja tako što se klijent unosi u bazu u kojoj se nalaze svi oni koji traže zajam od investitora.

Kada su u pitanju investitori, odnosno pojedinci koji će uložiti svoj novac, iznos koji može da se prikupi preko ove platforme varira. S druge strane, minimalni iznos koji može da se investira je 25 dolara. Upravo ovo daje mogućnost velikom broju investitora, sa različitom kupovnom moći, da ulože svoja novčana sredstva.

Ročnost kredita, odnosno vreme za koje treba otplatiti kredit, koji se dobija preko ove platforme je uglavnom od jedne do pet godina, sa fiksnom kamatnom stopom i jednakim anuitetima koji predstavljaju jednake, redovne, uglavnom mesečne otplate kredita.

Platforma postavlja određene uslove pred klijenta. Sledeće uslove klijent treba da ispuni da bi se prijavio za, na primer, zajam za unapređenje malog biznisa:

  • Dve ili više godina poslovanja;
  • Najmanje 75.000 dolara godišnjeg prometa;
  • Da klijent nije bio u stečajnoj proceduri;
  • Da poseduje najmanje 20% udela u svom biznisu
  • Da ima najmanje "zadovoljavajući" lični kreditni rejting.

Ovaj model crowdfunding-a najbolje se pokazao kao način za prikupljanje dodatnih sredstava kod preduzeća koja posluju sa materijalnim dobrima i imaju neki vid kolaterala. Za klijente koji nemaju kolateral rizik da ne otplate kredit je dosta viši i u tim situacijama investitori zahtevaju i viši nivo kamatnih stopa kao kompenzaciju za svoje izlaganje visokom riziku.

Kolateral predstavlja određeni zalog nad nekom imovinom koja investitoru obezbeđuje isplatu duga. Ovo je nešto što je praksa kod svih vrsta kreditiranja pa i kod ovog modela crowdfunding-a. Kamatne stope na neosigurane kredite nekada mogu biti previsoke, pa je zato svakako isplativije da klijent ima neki kolateral. Kolateral može biti neka nepokretnost ili ukoliko preduzeće proizvodi neka materijalno vredna dobra, ona se takođe mogu iskoristiti kao kolateral. Posedujući neku od prethodno navedenih karakteristika, start-up preduzeća mogu redukovati kreditni rizik i postići bolje uslove kod crowdfunding kreditiranja.

Iz perspektive preduzetnika, ovo je jednostavniji, brži i pre svega jeftiniji način uzimanja zajma u odnosu na uzimanje zajma od neke komercijalne banke. Kamatne stope su niže, mogu se uzimati krediti manjeg iznosa, duže ročnosti i sa relaksiranijim uslovima kada je u pitanju lični kreditni rejting klijenta.

Kiva je još jedna velika platforma za kreditni crowdfunding. Usmerena je više na zajmove koji se daju socijalnim preduzećima, školama i neprofitnim organizacijama. Broj klijenata i investitora na ovoj platformi broji više miliona i tako je svrstava u jednu od najvećih crowdlending platformi na svetu.